Roman over identiteit

Shula Tas (1987) debuteerde in januari met haar roman Waar gezongen wordt. Het verhaal start met een schijnbaar simpele vraag: 'Waarom zing je niet meer?’ Het blijkt de ouverture van een intieme zoektocht naar identiteit. Shula Tas componeert op prachtige wijze het verhaal van een zangeres die stopte met zingen en op zoek gaat naar haar eigen stem. Via thema’s als rouw en schaamte, muziek en Jodendom duikt ze in de vraag 'hoe om te gaan met een verleden dat je nooit hebt leren kennen?’

Het boek

Kun je iets vertellen over je nieuwe boek Waar gezongen wordt?

Waar gezongen wordt is een auto-fictief verhaal – ik heb verschillende autobiografische elementen gebruikt om een fictief verhaal te vertellen. Het boek gaat over een zangeres genaamd Shula die geblokkeerd raakt, waardoor ze stopt met zingen. Om die blokkade op te heffen, moet ze graven in het verleden – een confrontatie waar ze eigenlijk tegenop ziet. Tijdens haar studie aan het conservatorium zijn allebei haar ouders overleden, wat op dat moment de aarde onder haar voeten weg rukte. Shula woont nu samen met haar vriend, en heeft een zolder die helemaal vol staat met de erfenis van haar (voor)ouders. Die dozen met spullen moeten uitgepakt worden – aan de hand van het uitpakken neemt het boek je mee in de zoektocht naar Shula’s familiegeschiedenis, langs haar eigen weerstand en hoe ze haar identiteit hervindt.

Onderzoek

Heeft het schrijven van het boek ook een rol gespeeld in je eigen zoektocht naar identiteit?

Het boek gaat inderdaad over het hervinden van je persoonlijke identiteit, maar tegelijk ook over het los kunnen breken van de familie identiteit. Daar komen vragen bij kijken als: hoe ga je om met een geschiedenis die niet van jou is, maar ook weer wel – een geschiedenis van familieleden die je niet hebt leren kennen, maar waar je niet omheen kan? Ik dacht dat mijn vragen uniek waren. Tijdens het onderzoek ben ik er achter gekomen dat er veel mensen zijn met een familieverleden dat ze niet durven te confronteren, maar het toch moeten doen om hun eigen plek te vinden. Het heeft in die zin zeker invloed gehad op mijn eigen proces. Zo ben ik voor mijn onderzoek ook meer dingen gaan doen zoals naar de synagoge gaan, sjabbat vieren en met Pesach een seder bezoeken. Het uitvoeren van die rituelen zorgde ervoor dat ik me veel meer verbonden voelde met de oudere generaties.

Joods karakter en schaamte

Veel mensen uit de tweede en derde generatie zoeken naar een eigen plek in het Jodendom, wat heeft dit voor jou betekend?

Persoonlijk heb ik weinig van de Joodse gebruiken van huis uit meegekregen, maar word ik er toch altijd mee vereenzelvigd. Ik dacht dus altijd dat ik dat als enige had. Maar ik ben er steeds meer achter gekomen dat de vragen waar ik mee zit, spelen voor veel jonge Joden, niet alleen in Amsterdam of Nederland, maar door heel Europa. Dat we op zoek zijn naar wat het Jodendom voor ons eigenlijk betekent en hoe we vorm kunnen geven aan die identiteit.

Ik vind het lastig te zeggen wat een ‘Joods karakter’ inhoudt. Dit heeft er mee te maken dat ik van anderen (die vaak niet Joods zijn) veelal hoor dat ik in hun ogen heel Joods ben, terwijl ik hier zelf nog veel vraagstukken over heb. Het is een beetje alsof je tijdens het zwemmen moet duiden wat water is; want blijkbaar is de manier waarop ik dingen doe, waarop ik naar dingen kijk, toch kenmerkend Joods.

Er zijn, zoals je noemt, meerdere dingen waar het verhaal over gaat, zoals muziek, maar ook verlies, rouw en schaamte. Schaamte is een onderwerp waar jouw vader, Louis Tas, zich als psychoanalyticus veel mee bezighield. Is dit ook een reden dat je met dit onderwerp verder wilde gaan?

Ik kon niet om het onderwerp schaamte heen, omdat ik zelf niet om de schaamte heen kon. Ik heb juist die persoonlijke benadering gezocht, in plaats van de analytische. Schaamte erf je over, zoals je wel meer dingen kan overerven. Dat intergenerationele overerven is essentieel in het verhaal. Je kunt het dus ook zien als een poging om van die schaamte los te komen door het “beest in de bek te kijken”.

Muziek in de vertelvorm

Wat hoop je dat mensen van je boek meenemen?

Ik heb van lelijke dingen iets moois willen maken, en ik heb daarbij muziek gebruikt in de vertelvorm. Ik heb gecomponeerd met allerlei elementen en heb er op die manier een geheel van gemaakt, wat de vorm van het boek uniek maakt. Iemand omschreef het boek laatst als een “impressionistische vertelling”, en die omschrijving zou ik graag willen hergebruiken. Het verhaal neemt je met sprongen mee door de tijd, wat door de lezer een als een caleidoscopisch effect ervaren kan worden. Ik hoop dat mensen zich in het verhaal herkennen, en misschien zelfs wat troost kunnen vinden.

Waar gezongen wordt, Sula Tas, Uitgeverij Podium, ISBN: 9789463810012

Dit artikel verscheen eerder in de Benjamin, hét kwartaalblad over Joods leven. Wil je ook gratis de Benjamin ontvangen?

Abonneer je nu!

Freyda gaat over alle kanten van Joods leven. En helpt je verder met de vragen die je tegenkomt in jouw zoektocht naar wat het voor jou betekent Joods te zijn en te leven. Daar is niet altijd een kant en klaar antwoord op te geven, maar wel een volgende stap. Of een bevestiging van dat waar je mee loopt niet gek is, dat je niet alleen bent.

Wil je op de hoogte blijven van de nieuwe columns en activiteiten van Freyda?

Volg ons op instagram

Er zijn nog geen reacties

Plaats een reactie

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen

Inloggen

Close
Chat