Nationale Holocaustherdenking: Intolerantie kent veel verschijningsvormen

Zondag 31 januari vond in het Wertheimpark in Amsterdam de nationale holocaustherdenking plaats. Onder de sprekers was ook Noah Knijff (1999), bestuurslid van de liberaal-joodse jongerenvereniging Netzer. In deze speech vertelt hij over zijn persoonlijke familiegeschiedenis en roept hij jongeren op om te werken aan een betere toekomst. Door alert te blijven op en verweer te bieden tegen alle vormen van intolerantie, en vooral met elkaar in gesprek te blijven. Lees zijn hele speech hier terug.

Precies honderd jaar geleden vluchtten mijn overgrootouders van moeders kant voor de pogroms in Rusland en Oost-Europa. Ze verlieten de shtetls Bar en Stanislav en bereikten per boot, via Ellis Island, de Verenigde Staten waar zij een nieuw leven begonnen - in Philadelphia.

Met hun vlucht naar Amerika ontsnapten mijn overgrootouders (David Adler en Ann Becker) aan de toenemende Jodenhaat -en vervolging, die twintig jaar later zou leiden tot de uitroeiing van nagenoeg alle achtergebleven bewoners van hun shtetls en miljoenen Joden uit de rest van Europa.

Mijn Nederlandse opa (van vaders kant) was in de Tweede Wereldoorlog lid van de Haagse Knokploeg. Deze verzetsgroep pleegde sabotagedaden aan spoorwegverbindingen en was verantwoordelijk voor de liquidatie van een Rotterdamse politiechef, die zich bezighield met het oppakken en op transport stellen van Joodse onderduikers. Eind oktober 1944 werden negen verzetsmensen van de Haagse Knokploeg door de Duitsers gearresteerd. Mijn opa (Adri Knijff) was één van hen. Vijf van zijn vrienden werden een dag later door de SS gefusilleerd op de Schietbaan van Rotterdam; twee anderen kort erna op de Waalsdorpervlakte. Mijn opa ontsnapte door een wonder aan zijn terechtstelling.

Het belang van herdenken

Ik ben gevraagd om tijdens deze Nationale holocaust-herdenking iets te zeggen over het belang van herinneren en herdenken. En waarom dit juist voor mensen van mijn generatie belangrijk is.

Ik ben zelf opgegroeid in Amsterdam. Ik ben lid van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam en bestuurslid bij de (liberaal-joodse jongerenvereniging) Netzer. Al op jonge leeftijd was ik mij bewust van ‘het ondenkbare’ dat zich tijdens de Tweede Wereldoorlog binnen de Joodse gemeenschap in mijn geboortestad heeft afgespeeld.

Met school bezochten wij de Hollandse Schouwburg, de tramhalte daarvoor die veel Joodse kinderen het leven redde, de Joodse buurten, culturele instellingen, het Verzetsmuseum en andere historische plekken.

Dehumanisering

De Holocaust begon met de dehumanisering – de ontmenselijking - van de Joden. Die ontmenselijking is een vast onderdeel van elke genocide. Als wij vandaag hier in het Wertheimpark de levens van de slachtoffers herdenken en de dood van ieder van hen gedenken, dan eren wij hen niet alleen, we maken hen weer MENS. Door over hen te blijven praten, houden wij hen voor altijd bij ons.

Tijdens de afgelopen 4 mei-herdenking op de Dam, stond Koning Willem-Alexander erbij stil hoe destijds ‘Honderden omstanders in Amsterdam lijdzaam toekeken hoe Joodse mannen, vrouwen en kinderen in overvolle trams, door de Duitse bezetter werden afgevoerd naar het Muiderpoortstation’. Hun noodlot tegemoet.

Ontmenselijking is een vast onderdeel van elke genocide

Ik citeer de koning: “De Joodse gemeenschap in ons land heeft zich door deze houding ten opzichte van medeburgers-in-nood in de steek gelaten gevoeld, onvoldoende gehoord, onvoldoende gesteund, al was het maar met woorden. Het minste wat wij 75 jaar na onze bevrijding kunnen doen is: Niet wegkijken. Niet goedpraten. Niet uitwissen. ‘Niet normaal maken, wat niet normaal is.’” Einde citaat.

Intolerantie is niet iets van toen. Het is ook van deze tijd èn van MIJN generatie. Uit de hele wereld komen signalen van oplevend antisemitisme. De aanslag op een rabbijn in Brooklyn; een Joodse supermarkt in Jersey City; synagogen in Duitsland en onlangs in Wenen.

Maar wij hoeven niet ver van huis. In Nederland worden synagogen al een tijd speciaal bewaakt door gewapende Marechaussee. Evenals Joodse scholen en culturele instellingen. Bij een koosjer restaurant op de Amstelveenseweg werden in één jaar tijd drie keer de ruiten ingegooid. Veel mensen lopen maar niet meer met een keppel over straat.

DAT is NIET NORMAAL! En moeten wij dus ook niet normaal maken.

Samen tegen intolerantie

Intolerantie kent veel verschijningsvormen. Antisemitisme is er één van. Maar ook: racisme, vreemdelingenhaat, homofobie, het zoeken van zondebokken en het beschimpen van anderen die niet zo zijn als wij. We zien het dagelijks om ons heen. Zaken die voortkomen uit onwetendheid, gebrek aan scholing, opvoeding. Of veel erger: een foute ideologie. De geschiedenis is niet voorbij. Het is goed om hierbij stil te staan. Een moment van bezinning. Maar ook een moment om vooruit te kijken. Hoe leren wij vroegtijdig signalen herkennen die opnieuw tot ontsporing kunnen leiden? Zoals het apart zetten van groepen mensen. Het demoniseren van de Ander. We moeten in gesprek blijven. Naar elkaars mening luisteren, hoezeer die soms ook kan verschillen. Blijven zoeken naar verbinding. Naar nieuwe creatieve wegen. Dat zal uiteindelijk moeten leiden naar een betere toekomst.

En dat is bij uitstek een taak - een doel- van ONZE generatie.

Noah Knijff (1999) is lid van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam (LJG) penningmeester van (de liberaal joodse jongerenvereniging) NETZER. Hij is bachelorstudent Natuur & Sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam en pianist.

Wil je de hele herdenking terugkijken?

Klik hier

Close
Chat